Oplaw
Thuế

Hướng dẫn đăng ký người phụ thuộc để hưởng giảm trừ gia cảnh năm 2026: Điều kiện, hồ sơ và thủ tục mới nhất

04/08/2026Oplaw

Từ kỳ tính thuế năm 2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 chính thức điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo hướng tăng đáng kể, giúp giảm gánh nặng thuế cho người lao động. Tuy nhiên, để được áp dụng khoản giảm trừ này, người nộp thuế không chỉ đáp ứng điều kiện về người phụ thuộc mà còn phải thực hiện đăng ký đúng

Hướng dẫn đăng ký người phụ thuộc để hưởng giảm trừ gia cảnh năm 2026: Điều kiện, hồ sơ và thủ tục mới nhất

Từ kỳ tính thuế năm 2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 chính thức điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo hướng tăng đáng kể, giúp giảm gánh nặng thuế cho người lao động. Tuy nhiên, để được áp dụng khoản giảm trừ này, người nộp thuế không chỉ đáp ứng điều kiện về người phụ thuộc mà còn phải thực hiện đăng ký đúng quy định với cơ quan thuế.

Trong bài viết dưới đây, OPLAW tổng hợp toàn bộ quy định mới về đối tượng được tính là người phụ thuộc, mức giảm trừ gia cảnh, hồ sơ, thủ tục đăng ký và các lưu ý quan trọng mà cá nhân và doanh nghiệp cần biết.

1. Mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2026 có gì thay đổi?

Theo Luật Thuế Thu nhập cá nhân năm 2025, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh như sau:

Nội dung Đến hết năm 2025 Từ kỳ tính thuế 2026
Giảm trừ bản thân 11 triệu đồng/tháng 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm)
Giảm trừ mỗi người phụ thuộc 4,4 triệu đồng/tháng 6,2 triệu đồng/tháng

Việc tăng mức giảm trừ góp phần giảm số thuế phải nộp, đặc biệt đối với người lao động đang nuôi dưỡng nhiều người phụ thuộc.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mức giảm trừ đối với người phụ thuộc không được áp dụng tự động. Người nộp thuế chỉ được hưởng khi đã đăng ký người phụ thuộc và hoàn thành đầy đủ hồ sơ theo quy định.

2. Nguyên tắc đăng ký người phụ thuộc

Theo quy định mới, mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh cho một người nộp thuế trong cùng một năm tính thuế.

Điều này đồng nghĩa với việc:

  • Cha mẹ không thể đồng thời đăng ký cùng một người con làm người phụ thuộc.
  • Vợ và chồng không được cùng đăng ký một người phụ thuộc.
  • Trường hợp nhiều người cùng có nghĩa vụ nuôi dưỡng thì các bên phải thống nhất người được đăng ký giảm trừ.

Nguyên tắc này nhằm tránh việc một người phụ thuộc được hưởng giảm trừ nhiều lần trong cùng kỳ tính thuế.

3. Ai được đăng ký là người phụ thuộc?

Pháp luật quy định khá rộng về đối tượng người phụ thuộc. Tuy nhiên, từng nhóm đối tượng sẽ có điều kiện riêng.

3.1. Con của người nộp thuế

Bao gồm:

  • Con đẻ;
  • Con nuôi hợp pháp;
  • Con riêng của vợ hoặc chồng.

Các trường hợp được tính là người phụ thuộc gồm:

Con dưới 18 tuổi

Được xác định là người phụ thuộc mà không xét điều kiện về thu nhập.

Con từ đủ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật hoặc mất khả năng lao động

Được tính là người phụ thuộc nếu thuộc trường hợp không có khả năng lao động theo quy định.

Con từ đủ 18 tuổi đang học

Bao gồm người đang học:

  • Đại học;
  • Cao đẳng;
  • Trung cấp;
  • Học nghề;
  • Hoặc vẫn đang học phổ thông.

Điều kiện là:

  • Không có thu nhập; hoặc
  • Có thu nhập bình quân tháng không vượt quá 3 triệu đồng.

3.2. Vợ hoặc chồng

Người nộp thuế được đăng ký vợ hoặc chồng là người phụ thuộc nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Trong độ tuổi lao động phải đồng thời:

  • Không có khả năng lao động;
  • Có thu nhập bình quân tháng không quá 3 triệu đồng.

Ngoài độ tuổi lao động chỉ cần:

  • Không có thu nhập; hoặc
  • Thu nhập bình quân tháng không quá 3 triệu đồng.

3.3. Cha mẹ

Bao gồm:

  • Cha mẹ đẻ;
  • Cha mẹ nuôi;
  • Cha dượng;
  • Mẹ kế;
  • Cha mẹ của vợ;
  • Cha mẹ của chồng.

Điều kiện áp dụng tương tự như đối với vợ hoặc chồng.

3.4. Cá nhân khác không nơi nương tựa

Ngoài các đối tượng trên, người nộp thuế còn có thể đăng ký:

  • Anh chị em ruột;
  • Ông bà nội;
  • Ông bà ngoại;
  • Cô, dì, chú, bác;
  • Cháu ruột;
  • Các cá nhân khác mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Nhóm đối tượng này phải đáp ứng điều kiện về thu nhập và khả năng lao động tương tự như quy định đối với cha mẹ, vợ hoặc chồng.

4. "Không có khả năng lao động" được hiểu như thế nào?

Theo quy định hiện hành, người được xác định là không có khả năng lao động khi có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo giấy tờ của cơ quan có thẩm quyền.

Đây là căn cứ quan trọng để xác định nhiều nhóm người phụ thuộc trong độ tuổi lao động có đủ điều kiện hưởng giảm trừ gia cảnh hay không.

5. Có những cách đăng ký người phụ thuộc nào?

Hiện nay có hai phương thức đăng ký.

Cách 1: Đăng ký thông qua doanh nghiệp

Đây là hình thức phổ biến đối với người lao động.

Quy trình gồm:

Bước 1: Người lao động nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc và giấy ủy quyền cho bộ phận nhân sự hoặc kế toán.

Bước 2: Doanh nghiệp tổng hợp thông tin và gửi cơ quan thuế theo biểu mẫu quy định.

Bước 3: Cơ quan thuế cấp mã số thuế cho người phụ thuộc, doanh nghiệp lưu hồ sơ để phục vụ thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Cách 2: Cá nhân tự đăng ký

Người nộp thuế có thể trực tiếp:

  • Nộp hồ sơ tại cơ quan thuế; hoặc
  • Thực hiện đăng ký trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.

Đối với người phụ thuộc là công dân Việt Nam, khi đăng ký điện tử chỉ cần khai số định danh cá nhân, cơ quan thuế sẽ khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

6. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc

Tùy từng đối tượng mà hồ sơ sẽ khác nhau.

Ví dụ:

Đối với con

  • Giấy khai sinh;
  • Căn cước công dân (nếu có);
  • Giấy chứng nhận nuôi con nuôi (nếu là con nuôi);
  • Giấy xác nhận khuyết tật hoặc mất năng lực hành vi dân sự (nếu thuộc trường hợp này);
  • Thẻ sinh viên hoặc giấy xác nhận đang học đối với con trên 18 tuổi còn đi học.

Đối với vợ hoặc chồng

  • Căn cước công dân;
  • Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân.

Đối với cha mẹ

  • Căn cước công dân;
  • Giấy khai sinh của người nộp thuế hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ.

Đối với cá nhân khác không nơi nương tựa

  • Căn cước công dân;
  • Bảng kê người phải trực tiếp nuôi dưỡng;
  • Giấy tờ chứng minh quan hệ và nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Đối với người không có khả năng lao động cần bổ sung tài liệu chứng minh mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

7. Các biểu mẫu cần sử dụng

Tùy từng trường hợp đăng ký, người nộp thuế hoặc doanh nghiệp sẽ sử dụng các biểu mẫu sau:

  • Mẫu 20-ĐKT: Đăng ký hoặc thay đổi thông tin người phụ thuộc.
  • Mẫu 20-ĐKT-TH: Tổng hợp đăng ký người phụ thuộc của doanh nghiệp.
  • Mẫu 05-ĐKT-TH: Tổng hợp đăng ký thuế cho người lao động.
  • Mẫu 41/UQ-ĐKT: Văn bản ủy quyền đăng ký thuế.
  • Mẫu 07/XN-NPT-TNCN: Bảng kê người phải trực tiếp nuôi dưỡng.
  • Mẫu 08-MST: Điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế.

8. Thời hạn đăng ký người phụ thuộc

Theo quy định hiện hành, ngày 31/12 của năm tính thuế là thời hạn cuối để đăng ký người phụ thuộc lần đầu trong năm.

Ngoài ra, người nộp thuế cần lưu ý:

  • Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc chỉ phải nộp một lần trong suốt thời gian được giảm trừ.
  • Khi phát sinh thêm người phụ thuộc phải thực hiện đăng ký bổ sung.
  • Khi người phụ thuộc không còn đáp ứng điều kiện thì phải kê khai chấm dứt giảm trừ.
  • Nếu chuyển sang doanh nghiệp mới làm việc, người lao động cần cung cấp lại hồ sơ người phụ thuộc cho đơn vị chi trả thu nhập mới.

Câu hỏi thường gặp

Mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2026 có gì thay đổi?

Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ bản thân tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) và mức giảm trừ mỗi người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Nguyên tắc đăng ký người phụ thuộc là gì?

Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh cho một người nộp thuế trong cùng một năm tính thuế. Nếu nhiều người cùng có nghĩa vụ nuôi dưỡng, các bên phải thống nhất người được đăng ký giảm trừ.

Ai được đăng ký là người phụ thuộc?

Các đối tượng được đăng ký là người phụ thuộc bao gồm: con (dưới 18 tuổi, từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật hoặc đang học), vợ hoặc chồng, cha mẹ (cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ của vợ/chồng), và các cá nhân khác không nơi nương tựa (anh chị em ruột, ông bà, cô dì chú bác, cháu ruột) đáp ứng các điều kiện về thu nhập và khả năng lao động.

"Không có khả năng lao động" được hiểu như thế nào?

Người được xác định là không có khả năng lao động khi có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo giấy tờ của cơ quan có thẩm quyền.

Có những cách đăng ký người phụ thuộc nào?

Có hai cách: đăng ký thông qua doanh nghiệp (người lao động nộp hồ sơ cho doanh nghiệp, doanh nghiệp gửi cơ quan thuế) hoặc cá nhân tự đăng ký (nộp hồ sơ tại cơ quan thuế hoặc đăng ký trên Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế).

Thời hạn đăng ký người phụ thuộc là khi nào?

Ngày 31/12 của năm tính thuế là thời hạn cuối để đăng ký người phụ thuộc lần đầu trong năm. Hồ sơ chứng minh chỉ phải nộp một lần, nhưng cần đăng ký bổ sung khi phát sinh thêm người phụ thuộc và kê khai chấm dứt khi người phụ thuộc không còn đáp ứng điều kiện.

Nhận thông tin tư vấn

Để lại thông tin, chuyên gia của chúng tôi sẽ liên hệ với bạn.

ZaloViber