BẢNG SO SÁNH LUẬT THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN MỚI VÀ QUY ĐỊNH CŨ

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế Luật Thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12 sau gần 17 năm áp dụng. Đây là một trong những lần sửa đổi toàn diện nhằm cập nhật chính sách thuế theo bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nộp thuế và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Đáng chú ý, mặc dù Luật có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công và hoạt động kinh doanh của cá nhân cư trú được áp dụng cho toàn bộ kỳ tính thuế năm 2026. Điều này đồng nghĩa với việc việc quyết toán thuế năm 2026 sẽ được thực hiện theo các quy định mới đối với các khoản thu nhập thuộc phạm vi áp dụng.

Dưới đây là những thay đổi nổi bật của Luật Thuế thu nhập cá nhân mới so với quy định hiện hành:

1. Điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần

Luật mới rút gọn biểu thuế lũy tiến từ 07 bậc xuống còn 05 bậc, đồng thời điều chỉnh khoảng thu nhập chịu thuế ở từng bậc. Việc đơn giản hóa biểu thuế giúp người nộp thuế dễ xác định nghĩa vụ thuế, đồng thời phản ánh phù hợp hơn với mức thu nhập thực tế hiện nay.

2. Tăng mức giảm trừ gia cảnh

Mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh như sau:

• Người nộp thuế: tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
• Mỗi người phụ thuộc: tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Đây là sự điều chỉnh đáng kể nhằm phù hợp với biến động chi phí sinh hoạt và góp phần giảm gánh nặng thuế đối với người lao động.

3. Bổ sung khoản giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục

Lần đầu tiên, Luật cho phép người nộp thuế được giảm trừ đối với chi phí y tế và chi phí giáo dục - đào tạo của bản thân và người phụ thuộc theo mức do Chính phủ quy định.

Để được áp dụng khoản giảm trừ này, người nộp thuế phải đáp ứng các điều kiện theo luật, bao gồm có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ và khoản chi không được thanh toán từ nguồn khác. Quy định mới tạo cơ sở pháp lý để ghi nhận các khoản chi thiết yếu trong đời sống khi xác định thu nhập chịu thuế.

4. Mở rộng phạm vi miễn thuế đối với tiền làm thêm giờ và làm việc ban đêm

Theo quy định hiện hành, chỉ phần tiền lương trả cao hơn khi làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm mới được miễn thuế.

Theo Luật mới, phạm vi miễn thuế được mở rộng đối với:

• Tiền lương làm việc ban đêm;
• Tiền lương làm thêm giờ;
• Tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật.

Việc mở rộng này góp phần tăng thu nhập thực nhận của người lao động và phù hợp hơn với chính sách khuyến khích lao động sản xuất.

5. Thay đổi phương pháp tính thuế đối với hộ kinh doanh

Luật mới chuyển dần từ phương pháp đánh thuế trên doanh thu sang đánh thuế trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) đối với hộ kinh doanh có doanh thu vượt ngưỡng do Chính phủ quy định.

Đối với hộ kinh doanh có doanh thu đến 03 tỷ đồng/năm, Luật cho phép lựa chọn tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc áp dụng phương pháp tính trên thu nhập. Đồng thời, Luật cũng bổ sung quy định riêng đối với hoạt động thương mại điện tử, nền tảng số và cho thuê bất động sản.

6. Hoàn thiện quy định về chuyển nhượng vốn và chứng khoán

Đối với hoạt động chuyển nhượng vốn, Luật vẫn giữ mức thuế suất 20% trên thu nhập tính thuế. Tuy nhiên, trường hợp không xác định được giá mua và các chi phí liên quan thì áp dụng mức thuế 2% trên giá chuyển nhượng.

Đối với chuyển nhượng chứng khoán, mức thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng tiếp tục được duy trì.

Bên cạnh đó, Luật bổ sung các chính sách ưu đãi như:

• Miễn thuế đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở hợp pháp được nắm giữ từ 02 năm trở lên;
• Giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản.

7. Tăng ngưỡng chịu thuế đối với một số khoản thu nhập

Luật nâng ngưỡng chịu thuế từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng đối với các khoản thu nhập từ:

• Trúng thưởng;
• Bản quyền;
• Nhượng quyền thương mại;
• Thừa kế;
• Quà tặng.

Trong khi đó, thuế suất đối với các khoản thu nhập này vẫn được giữ nguyên theo quy định hiện hành.

8. Bổ sung quy định đối với tài sản số và vàng miếng

Một điểm mới đáng chú ý là Luật đã bổ sung cơ chế quản lý thuế đối với nhiều loại tài sản mới, bao gồm:

• Chuyển nhượng tên miền quốc gia ".vn";
• Tín chỉ các-bon và kết quả giảm phát thải;
• Biển số xe trúng đấu giá;
• Tài sản số, áp dụng mức thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần;
• Vàng miếng, áp dụng mức thuế 0,1% trên giá chuyển nhượng, theo lộ trình do Chính phủ quy định.

9. Mở rộng các khoản thu nhập được miễn thuế

Luật bổ sung thêm nhiều khoản thu nhập thuộc diện miễn thuế, bao gồm:

• Thu nhập sau thuế của chủ doanh nghiệp tư nhân và chủ công ty TNHH một thành viên;
• Thu nhập từ tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm và tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép;
• Thu nhập của nhân lực công nghệ cao tham gia hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao hoặc công nghệ chiến lược trong thời hạn 05 năm;
• Thu nhập của chuyên gia ODA, cá nhân làm việc tại cơ quan đại diện của Liên hợp quốc tại Việt Nam và lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc;
• Lãi từ trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu xanh, tín chỉ các-bon và kết quả giảm phát thải khí nhà kính;
• Thu nhập do quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung chi trả.

10. Quy định chuyển tiếp

Luật quy định rõ:

• Các khoản thu nhập phát sinh theo từng lần như chuyển nhượng vốn, bất động sản, thừa kế, quà tặng, tài sản số... áp dụng quy định mới đối với giao dịch phát sinh từ 01/07/2026.
• Riêng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công và hoạt động kinh doanh, các quy định mới được áp dụng cho toàn bộ kỳ tính thuế năm 2026.

Do đó, số thuế đã tạm khấu trừ trong 06 tháng đầu năm 2026 theo quy định cũ sẽ được xác định lại khi quyết toán thuế năm 2026, và trong nhiều trường hợp người nộp thuế có thể phát sinh số thuế được hoàn.

OPLAW khuyến nghị doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập, hộ kinh doanh và cá nhân chủ động rà soát các quy định mới để kịp thời điều chỉnh phương án kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế, đồng thời theo dõi các nghị định, thông tư hướng dẫn nhằm bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật.

Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin pháp lý và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.