Chào bán thêm cổ phần trong công ty đại chúng: Điều kiện pháp lý, trình tự thực hiện và những lưu ý doanh nghiệp cần biết

Trong quá trình hoạt động, nhiều công ty đại chúng có nhu cầu tăng vốn điều lệ nhằm mở rộng quy mô kinh doanh, bổ sung vốn lưu động, đáp ứng yêu cầu về năng lực tài chính hoặc thu hút nhà đầu tư chiến lược. Một trong những phương thức được áp dụng phổ biến là chào bán thêm cổ phần.

Tuy nhiên, đối với công ty đại chúng, việc phát hành thêm cổ phần không chỉ chịu sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp mà còn phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn. Doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ điều kiện, thực hiện đúng trình tự thủ tục và hoàn thành các nghĩa vụ công bố thông tin trước, trong và sau đợt phát hành.

Bài viết dưới đây của OPLAW phân tích các điều kiện pháp lý và quy trình thực hiện việc chào bán thêm cổ phần riêng lẻ của công ty đại chúng trên cơ sở các quy định hiện hành và quy trình thực tiễn được xây dựng trong tài liệu tham khảo.

Cơ sở pháp lý điều chỉnh

Việc chào bán thêm cổ phần của công ty đại chúng hiện được điều chỉnh chủ yếu bởi:

• Luật Chứng khoán năm 2019;
• Luật Doanh nghiệp;
• Nghị định số 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán;
• Thông tư số 96/2020/TT-BTC về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán;
• Các quy định liên quan đến đăng ký doanh nghiệp và điều chỉnh giấy phép hoạt động đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán.

Đối với doanh nghiệp là công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ, sau khi hoàn tất việc tăng vốn điều lệ còn phải thực hiện thủ tục điều chỉnh Giấy phép thành lập và hoạt động tại Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trước khi điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Hai hình thức chào bán thường gặp

Theo tài liệu, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai phương án phát hành:

1. Chào bán cho cổ đông hiện hữu

Đây là hình thức phát hành nhằm bảo đảm quyền ưu tiên mua của các cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ sở hữu.

Các cổ đông được quyền:

• thực hiện quyền mua;
• chuyển nhượng quyền mua;
• hoặc từ chối thực hiện quyền mua theo quy định của pháp luật và phương án phát hành.

Việc chào bán theo phương thức này giúp hạn chế sự pha loãng quyền sở hữu của các cổ đông hiện hữu và thường được sử dụng khi doanh nghiệp muốn huy động thêm vốn từ chính các cổ đông đang đầu tư.

2. Chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược

Khác với chào bán cho cổ đông hiện hữu, doanh nghiệp có thể lựa chọn phát hành cổ phần riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Trong trường hợp này, phương án phát hành phải xác định rõ:

• tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư;
• tỷ lệ sở hữu dự kiến sau phát hành;
• số lượng cổ phần chào bán;
• giá chào bán hoặc nguyên tắc xác định giá.

Đây là phương án thường được lựa chọn khi doanh nghiệp mong muốn thu hút cổ đông có năng lực tài chính, kinh nghiệm quản trị hoặc khả năng hỗ trợ phát triển hoạt động kinh doanh.

Điều kiện pháp lý để thực hiện chào bán riêng lẻ

Theo quy định được viện dẫn trong tài liệu, việc chào bán riêng lẻ phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện.

Được Đại hội đồng cổ đông thông qua

Đại hội đồng cổ đông phải ban hành nghị quyết thông qua:

• phương án phát hành;
• phương án sử dụng số tiền thu được;
• đối tượng phát hành;
• số lượng cổ phần;
• giá chào bán hoặc nguyên tắc xác định giá;
• việc tăng vốn điều lệ sau phát hành;
• sửa đổi Điều lệ công ty khi cần thiết.

Đồng thời, Đại hội đồng cổ đông có thể ủy quyền cho Hội đồng quản trị triển khai các công việc cụ thể của đợt phát hành.

Bảo đảm điều kiện về đối tượng được chào bán

Đối với phương án phát hành cho nhà đầu tư chiến lược, đối tượng tham gia phải thuộc nhóm:

• nhà đầu tư chiến lược; hoặc
• nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Đây là điều kiện bắt buộc theo Luật Chứng khoán đối với hình thức chào bán riêng lẻ.

Tuân thủ quy định về thời gian giữa các đợt phát hành

Theo tài liệu, các đợt chào bán riêng lẻ phải cách nhau tối thiểu 06 tháng kể từ ngày kết thúc đợt chào bán gần nhất.

Quy định này nhằm hạn chế việc doanh nghiệp thực hiện phát hành liên tục, ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông và sự ổn định của thị trường.

Hạn chế chuyển nhượng cổ phần

Đối với cổ phần phát hành riêng lẻ:

• nhà đầu tư chiến lược bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 03 năm;
• nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 01 năm kể từ ngày hoàn thành đợt chào bán.

Quy định này giúp bảo đảm mục tiêu gắn bó lâu dài của nhà đầu tư chiến lược với doanh nghiệp.

Quy trình thực hiện chào bán thêm cổ phần

Từ góc độ thực tiễn, quy trình phát hành thường trải qua nhiều bước liên tiếp.

Bước 1. Thông qua chủ trương tại Đại hội đồng cổ đông

Đây là bước quan trọng nhất bởi toàn bộ phương án phát hành đều phải được Đại hội đồng cổ đông thông qua.

Nghị quyết cần quy định đầy đủ:

• mục đích phát hành;
• số lượng cổ phần;
• phương án sử dụng vốn;
• tăng vốn điều lệ;
• sửa đổi Điều lệ;
• cơ chế ủy quyền cho Hội đồng quản trị triển khai đợt phát hành.

Bước 2. Hội đồng quản trị triển khai phương án phát hành

Sau khi được Đại hội đồng cổ đông thông qua, Hội đồng quản trị sẽ:

• ban hành nghị quyết triển khai phương án;
• thông qua hồ sơ đăng ký chào bán;
• xác định nhà đầu tư (nếu là phát hành cho nhà đầu tư chiến lược);
• giao người đại diện thực hiện các thủ tục cần thiết.

Bước 3. Công bố thông tin

Trong suốt quá trình phát hành, doanh nghiệp phải thực hiện nhiều lần công bố thông tin theo quy định.

Các nội dung phải công bố bao gồm:

• nghị quyết Đại hội đồng cổ đông;
• nghị quyết Hội đồng quản trị;
• văn bản chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước;
• kết quả phát hành;
• thay đổi tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn (nếu có);
• giấy phép hoạt động điều chỉnh;
• giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp điều chỉnh.

Đây là nghĩa vụ bắt buộc đối với công ty đại chúng nhằm bảo đảm tính minh bạch của thị trường.

Bước 4. Đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

Trước khi thực hiện phát hành, doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đăng ký chào bán cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Hồ sơ bao gồm nhiều tài liệu như:

• giấy đăng ký chào bán;
• nghị quyết Đại hội đồng cổ đông;
• nghị quyết Hội đồng quản trị;
• xác nhận mở tài khoản phong tỏa;
• cam kết không vi phạm quy định về sở hữu chéo;
• tài liệu giới thiệu đợt phát hành và phương án sử dụng vốn (nếu có).

Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ có văn bản phản hồi theo thời hạn quy định.

Bước 5. Tổ chức đợt phát hành

Sau khi được chấp thuận, doanh nghiệp tiến hành:

• gửi thông báo đến cổ đông (đối với phát hành cho cổ đông hiện hữu);
• nhận đăng ký mua;
• thu tiền mua cổ phần thông qua tài khoản phong tỏa;
• hoàn thành việc phân phối cổ phần theo phương án đã được phê duyệt.

Đối với phương án phát hành cho cổ đông hiện hữu, doanh nghiệp phải gửi thông báo bằng phương thức bảo đảm và thực hiện trước thời điểm kết thúc đợt chào bán theo thời hạn được quy định trong tài liệu.

Bước 6. Báo cáo kết quả phát hành

Sau khi kết thúc đợt phát hành, doanh nghiệp phải:

• báo cáo kết quả cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước;
• công bố thông tin về kết quả phát hành;
• cập nhật sổ đăng ký cổ đông;
• chấm dứt phong tỏa tài khoản nhận tiền mua cổ phần.

Nếu việc phát hành làm thay đổi tỷ lệ sở hữu của cổ đông từ các ngưỡng theo quy định, doanh nghiệp còn phải thực hiện công bố thông tin về sự thay đổi này.

Bước 7. Điều chỉnh vốn điều lệ và giấy phép

Sau khi hoàn tất đợt phát hành, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện:

• điều chỉnh Giấy phép thành lập và hoạt động (đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán);
• điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp;
• sửa đổi Điều lệ theo vốn điều lệ mới;
• công bố thông tin về các thay đổi này.

Đây là bước cuối cùng để hoàn tất toàn bộ quy trình tăng vốn điều lệ.

Một số rủi ro pháp lý doanh nghiệp cần lưu ý

Qua thực tiễn tư vấn, nhiều doanh nghiệp tập trung vào việc huy động vốn nhưng lại bỏ sót các yêu cầu về thủ tục pháp lý. Một số rủi ro thường gặp bao gồm:

• Phương án phát hành không được Đại hội đồng cổ đông thông qua đúng thẩm quyền hoặc không đáp ứng tỷ lệ biểu quyết theo quy định.
• Hồ sơ đăng ký chào bán gửi cơ quan quản lý thiếu tài liệu hoặc không đầy đủ, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý.
• Chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin trong từng giai đoạn của đợt phát hành.
• Không bảo đảm việc mở và sử dụng tài khoản phong tỏa nhận tiền mua cổ phần theo đúng quy định.
• Chậm thực hiện thủ tục điều chỉnh Giấy phép hoạt động, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và Điều lệ sau khi hoàn tất tăng vốn. Các bước này đều được thể hiện trong quy trình tham khảo và cần được doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ.

Kết luận

Chào bán thêm cổ phần là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp huy động nguồn vốn phục vụ chiến lược phát triển. Tuy nhiên, đối với công ty đại chúng, đây là một quy trình pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp giữa Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, doanh nghiệp, ngân hàng phong tỏa và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Việc chuẩn bị đầy đủ phương án phát hành, hồ sơ pháp lý, tuân thủ nghĩa vụ công bố thông tin và hoàn tất các thủ tục điều chỉnh sau phát hành không chỉ giúp doanh nghiệp bảo đảm tính hợp pháp của đợt tăng vốn mà còn hạn chế rủi ro bị xử lý vi phạm hoặc kéo dài tiến độ triển khai.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán hoặc quản lý quỹ, việc có sự đồng hành của đội ngũ tư vấn pháp lý ngay từ giai đoạn xây dựng phương án phát hành sẽ góp phần bảo đảm quá trình tăng vốn được thực hiện đúng quy định và hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Chào bán thêm cổ phần là gì?

Chào bán thêm cổ phần là một phương thức để công ty đại chúng tăng vốn điều lệ, nhằm mở rộng quy mô kinh doanh, bổ sung vốn lưu động, đáp ứng yêu cầu về năng lực tài chính hoặc thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Các hình thức chào bán cổ phần thường gặp của công ty đại chúng là gì?

Có hai hình thức chào bán thường gặp: chào bán cho cổ đông hiện hữu (đảm bảo quyền ưu tiên mua của cổ đông) và chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp (thu hút cổ đông có năng lực tài chính, kinh nghiệm quản trị).

Điều kiện pháp lý để thực hiện chào bán riêng lẻ là gì?

Các điều kiện bao gồm: được Đại hội đồng cổ đông thông qua, bảo đảm điều kiện về đối tượng được chào bán (nhà đầu tư chiến lược hoặc chuyên nghiệp), tuân thủ quy định về thời gian giữa các đợt phát hành (tối thiểu 06 tháng), và hạn chế chuyển nhượng cổ phần (tối thiểu 03 năm cho nhà đầu tư chiến lược, 01 năm cho nhà đầu tư chuyên nghiệp).

Quy trình thực hiện chào bán thêm cổ phần bao gồm những bước nào?

Quy trình gồm 7 bước chính: Thông qua chủ trương tại Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị triển khai phương án phát hành, Công bố thông tin, Đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổ chức đợt phát hành, Báo cáo kết quả phát hành, và Điều chỉnh vốn điều lệ và giấy phép.

Những rủi ro pháp lý nào doanh nghiệp cần lưu ý khi chào bán thêm cổ phần?

Các rủi ro bao gồm: phương án phát hành không được Đại hội đồng cổ đông thông qua đúng thẩm quyền, hồ sơ đăng ký chào bán thiếu hoặc không đầy đủ, chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin, không bảo đảm việc mở và sử dụng tài khoản phong tỏa, và chậm thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép sau khi tăng vốn.

Liên hệ Oplaw

Nhận tư vấn pháp lý phù hợp với nhu cầu của bạn.

Liên hệ tư vấn