Ngày 08/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Mặc dù không phải là văn bản quy phạm pháp luật và chưa trực tiếp tạo ra các thủ tục hay nghĩa vụ mới, Nghị quyết 10 được xem là định hướng chiến lược quan trọng, đặt nền móng cho việc hoàn thiện chính sách đầu tư, pháp luật và cơ chế quản lý FDI trong giai đoạn tới.
Điểm đáng chú ý là Việt Nam đang chuyển từ mục tiêu thu hút nhiều vốn đầu tư sang lựa chọn các dự án tạo ra giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và đóng góp cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
1. Thay đổi tư duy thu hút FDI: Chất lượng quan trọng hơn quy mô
Trong nhiều năm qua, quy mô vốn đăng ký và số lượng dự án thường là những chỉ tiêu quan trọng khi đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư.
Nghị quyết 10 cho thấy cách tiếp cận này đang thay đổi.
Thay vì ưu tiên các dự án có vốn lớn, chính sách mới hướng đến việc lựa chọn các dự án có khả năng:
- tham gia chuỗi giá trị toàn cầu;
- thúc đẩy đổi mới sáng tạo;
- nâng cao năng lực công nghệ;
- tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế Việt Nam.
Điều này phản ánh định hướng xây dựng một hệ sinh thái đầu tư chiến lược, trong đó chất lượng và hiệu quả của dự án được đặt lên hàng đầu.
2. Ưu đãi đầu tư sẽ gắn với kết quả thực hiện cam kết
Một trong những thay đổi quan trọng là cơ chế ưu đãi đầu tư sẽ không chỉ dựa trên quy mô vốn hoặc ngành nghề đầu tư.
Trong thời gian tới, các chính sách ưu đãi dự kiến sẽ được xem xét dựa trên việc nhà đầu tư có thực hiện đúng các cam kết về:
- chuyển giao công nghệ;
- hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D);
- đào tạo nguồn nhân lực;
- liên kết với doanh nghiệp Việt Nam;
- đổi mới sáng tạo.
Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tăng cường hậu kiểm trong suốt vòng đời của dự án và có thể điều chỉnh chính sách ưu đãi nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng các cam kết đã đăng ký.
Đây là bước chuyển từ cơ chế "ưu đãi khi đầu tư" sang "ưu đãi theo hiệu quả đầu tư".
3. Ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao
Nghị quyết xác định nhiều lĩnh vực sẽ được ưu tiên thu hút đầu tư trong thời gian tới, bao gồm:
- công nghiệp bán dẫn;
- trí tuệ nhân tạo (AI);
- công nghệ số;
- sản xuất công nghệ cao;
- công nghệ sinh học;
- năng lượng sạch;
- dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Bên cạnh hoạt động sản xuất, Việt Nam cũng khuyến khích nhà đầu tư thành lập:
- trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D);
- trung tâm dữ liệu;
- trụ sở điều hành khu vực;
- trung tâm đổi mới sáng tạo.
Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ hướng tới thu hút nhà máy sản xuất mà còn mong muốn trở thành điểm đến của các hoạt động nghiên cứu, quản trị và phát triển công nghệ.
4. Liên kết với doanh nghiệp Việt Nam trở thành tiêu chí quan trọng
Nếu trước đây việc sử dụng nhà cung cấp trong nước chủ yếu được xem là yếu tố khuyến khích thì theo định hướng mới, liên kết với doanh nghiệp Việt Nam sẽ trở thành một tiêu chí quan trọng khi đánh giá chất lượng dự án FDI.
Chính phủ sẽ thúc đẩy:
- phát triển doanh nghiệp hỗ trợ;
- kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước;
- nâng cao tỷ lệ nội địa hóa;
- thúc đẩy chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản trị.
Các dự án tạo được chuỗi liên kết với doanh nghiệp Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội nhận được sự hỗ trợ về chính sách hơn.
5. Cải cách thủ tục đầu tư theo hướng số hóa
Nghị quyết tiếp tục khẳng định định hướng cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.
Một số định hướng đáng chú ý gồm:
- xây dựng Cổng thông tin đầu tư quốc gia (National One-Stop Investment Portal);
- số hóa quy trình xử lý hồ sơ đầu tư;
- tăng cường quản lý bằng dữ liệu;
- chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Việc ứng dụng công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong hoạt động quản lý đầu tư.
6. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Nghị quyết xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định chất lượng dòng vốn FDI.
Theo đó:
- điều kiện làm việc của chuyên gia nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ cao sẽ tiếp tục được tạo thuận lợi;
- doanh nghiệp FDI được kỳ vọng đào tạo lao động Việt Nam và từng bước chuyển giao vị trí kỹ thuật, quản lý cho nhân sự trong nước.
Đây là bước đi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế thay vì chỉ dựa vào lợi thế chi phí lao động.
7. Đầu tư phải gắn với phát triển bền vững
Nghị quyết đặt mục tiêu phát triển kinh tế song song với bảo vệ môi trường và bảo đảm an ninh quốc gia.
Các dự án được khuyến khích bao gồm:
- kinh tế xanh;
- kinh tế tuần hoàn;
- chuyển đổi số;
- dự án tiết kiệm năng lượng;
- dự án đáp ứng các tiêu chuẩn ESG.
Xu hướng này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn và đánh giá các dự án FDI trong tương lai.
8. M&A và thị trường vốn tiếp tục được khuyến khích
Nghị quyết khẳng định chủ trương phát triển thị trường vốn và thu hút đầu tư gián tiếp.
Hoạt động M&A tiếp tục được khuyến khích, đặc biệt đối với các giao dịch mang lại:
- công nghệ;
- kinh nghiệm quản trị;
- mở rộng thị trường;
- nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, các giao dịch liên quan đến:
- hạ tầng trọng yếu;
- dữ liệu;
- hệ thống tài chính;
- lĩnh vực nhạy cảm về an ninh
sẽ tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ.
Nhà đầu tư cần chuẩn bị gì trước những thay đổi này?
Trước định hướng mới của Nghị quyết 10, nhà đầu tư nên chuyển từ tư duy "xin ưu đãi" sang "chứng minh giá trị mang lại". Trong quá trình chuẩn bị dự án, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược đầu tư gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, liên kết với doanh nghiệp trong nước và đáp ứng các tiêu chí về phát triển bền vững.
Đối với các giao dịch M&A, ngoài việc hoàn tất thủ tục pháp lý, nhà đầu tư cũng cần đánh giá khả năng tạo giá trị dài hạn cho doanh nghiệp mục tiêu, bởi đây sẽ là yếu tố ngày càng được cơ quan quản lý quan tâm trong bối cảnh chính sách FDI chuyển sang mô hình lựa chọn dự án có chất lượng.
OPLAW Insight
Nghị quyết 10-NQ/TW đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng trong chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam: từ ưu tiên số lượng sang ưu tiên chất lượng. Trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh của nhà đầu tư sẽ không chỉ đến từ quy mô vốn mà còn từ khả năng chuyển giao công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng nội địa, đào tạo nguồn nhân lực và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.
Đối với doanh nghiệp FDI và nhà đầu tư nước ngoài, đây là thời điểm cần rà soát lại chiến lược đầu tư, cơ cấu dự án và mô hình hợp tác tại Việt Nam để tận dụng các chính sách mới, đồng thời chuẩn bị cho xu hướng quản lý theo hướng hậu kiểm, dựa trên hiệu quả thực hiện cam kết và quản trị rủi ro.
Bai viet lien quan
Câu hỏi thường gặp
Nghị quyết 10-NQ/TW có tạo ra thủ tục hoặc nghĩa vụ mới ngay lập tức không?
Không. Đây là văn bản định hướng chiến lược, chưa trực tiếp tạo ra các thủ tục hay nghĩa vụ mới, nhưng sẽ là cơ sở để hoàn thiện chính sách và pháp luật về FDI trong thời gian tới.
Điểm thay đổi lớn nhất trong định hướng thu hút FDI theo Nghị quyết 10 là gì?
Việt Nam chuyển từ ưu tiên thu hút nhiều vốn sang ưu tiên các dự án có chất lượng, tạo giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và đóng góp cho phát triển bền vững.
Nhà đầu tư cần chuẩn bị gì trước định hướng mới này?
Nhà đầu tư nên rà soát chiến lược đầu tư theo hướng gắn với chuyển giao công nghệ, R&D, đào tạo nhân lực, liên kết với doanh nghiệp Việt Nam và đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.
M&A có còn được khuyến khích theo định hướng mới không?
Có. Hoạt động M&A tiếp tục được khuyến khích, đặc biệt nếu giao dịch mang lại công nghệ, kinh nghiệm quản trị, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.