LEGAL UPDATES | Nghị định 96/2026/NĐ-CP: Những thay đổi quan trọng về thủ tục đầu tư và ưu đãi đầu tư tại Việt Nam

Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Đầu tư 2025. Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ký và thay thế Nghị định 31/2021/NĐ-CP, tạo nên khung pháp lý mới đối với hoạt động đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Đáng chú ý, Nghị định 96 cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý đầu tư khi chuyển từ mô hình kiểm soát trước thông qua nhiều thủ tục cấp phép sang đơn giản hóa thủ tục, tăng cường hậu kiểm và khuyến khích các dự án có hàm lượng công nghệ cao. Đây được xem là một bước tiến nhằm cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thời gian triển khai dự án và thu hút dòng vốn FDI chất lượng.

1. Áp dụng "Thủ tục đầu tư đặc biệt" – Cơ chế Green Channel cho dự án đủ điều kiện

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định 96 là việc chính thức thiết lập thủ tục đầu tư đặc biệt (Special Investment Procedures), còn được gọi là Green Channel.

Cơ chế này áp dụng đối với một số dự án thực hiện trong:

• khu công nghiệp;
• khu chế xuất;
• khu công nghệ cao;
• khu kinh tế và các khu vực được pháp luật quy định.

Theo đó, thay vì phải hoàn tất nhiều thủ tục xin chấp thuận trước khi triển khai dự án, nhà đầu tư có thể lựa chọn cơ chế "đăng ký kết hợp cam kết tuân thủ".

Cơ quan đăng ký đầu tư sẽ xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) trong thời hạn 15 ngày làm việc, trên cơ sở hồ sơ đăng ký và cam kết của nhà đầu tư về việc đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật, môi trường và phòng cháy chữa cháy trong quá trình triển khai dự án.

Ý nghĩa đối với nhà đầu tư

Cơ chế này giúp:

• rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án;
• giảm số lượng thủ tục hành chính phải thực hiện trước khi đầu tư;
• tạo điều kiện triển khai nhanh các dự án sản xuất, công nghệ và chế biến tại các khu công nghiệp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc đơn giản hóa thủ tục cấp phép đi kèm với việc tăng cường thanh tra, kiểm tra sau khi dự án đi vào hoạt động. Nếu phát hiện vi phạm về xây dựng, môi trường hoặc phòng cháy chữa cháy, cơ quan nhà nước có thể áp dụng các biện pháp xử lý, bao gồm đình chỉ hoặc chấm dứt hoạt động dự án.

2. Mở rộng ưu đãi đầu tư cho các ngành công nghệ cao

Nghị định 96 tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi đầu tư theo hướng tập trung vào chất lượng dự án thay vì chỉ dựa trên quy mô vốn.

Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm:

• công nghiệp bán dẫn;
• sản xuất chip;
• trí tuệ nhân tạo (AI);
• dữ liệu lớn (Big Data);
• nghiên cứu và phát triển (R&D);
• chuyển đổi số;
• hạ tầng chiến lược.

Các dự án đáp ứng điều kiện về:

• quy mô vốn;
• tiến độ giải ngân;
• hàm lượng công nghệ;
• mức độ đổi mới sáng tạo

có thể được hưởng các chính sách ưu đãi đặc biệt theo quy định của pháp luật về thuế và đất đai.

Tác động đối với doanh nghiệp

Đây là tín hiệu tích cực đối với các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các nhà đầu tư nước ngoài đang tìm kiếm địa điểm mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Việc xác định đúng điều kiện ưu đãi ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư.

3. Linh hoạt hơn trong cấu trúc đầu tư

Nghị định 96 bổ sung nhiều quy định giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn khi xây dựng cấu trúc đầu tư.

Một số điểm đáng chú ý gồm:

• cho phép, trong một số trường hợp, thành lập tổ chức kinh tế trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư;
• mở rộng các trường hợp không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư;
• quy định rõ hơn các trường hợp cơ quan nhà nước có quyền từ chối hoặc tạm dừng xử lý hồ sơ đầu tư khi hồ sơ chưa đầy đủ hoặc nhà đầu tư không bổ sung thông tin theo yêu cầu.

Những thay đổi này đặc biệt có ý nghĩa đối với các giao dịch M&A, liên doanh hoặc các dự án đầu tư theo nhiều giai đoạn, giúp giảm rủi ro về thủ tục và nâng cao tính dự đoán trong quá trình triển khai.

4. Tăng cường cơ chế bảo đảm đầu tư

Nghị định 96 tiếp tục khẳng định nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư khi có sự thay đổi của pháp luật làm ảnh hưởng đến các ưu đãi đầu tư đã được hưởng.

Trong trường hợp chính sách mới bất lợi hơn, nhà đầu tư có thể tiếp tục được áp dụng ưu đãi đã được hưởng hoặc đề nghị áp dụng các biện pháp bảo đảm đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư 2025.

Đây là cơ chế quan trọng nhằm tăng tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường đầu tư, đặc biệt đối với các dự án có thời gian đầu tư dài và vốn đầu tư lớn.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Việc đơn giản hóa thủ tục đầu tư không đồng nghĩa với việc giảm nghĩa vụ tuân thủ.

Nhà đầu tư cần chủ động:

• xây dựng hệ thống quản lý tuân thủ ngay từ khi triển khai dự án;
• theo dõi tiến độ góp vốn và thực hiện dự án đúng nội dung đã đăng ký;
• bảo đảm dự án đáp ứng các quy định về môi trường, xây dựng và phòng cháy chữa cháy;
• rà soát điều kiện để được hưởng ưu đãi đầu tư trước khi quyết định cơ cấu giao dịch hoặc lựa chọn địa điểm đầu tư.

Đối với các thương vụ M&A, việc đánh giá nghĩa vụ pháp lý không nên chỉ dừng ở thủ tục cấp phép ban đầu mà cần xem xét toàn bộ các yêu cầu tuân thủ trong suốt quá trình vận hành dự án.

OPLAW Insight

Nghị định 96/2026/NĐ-CP phản ánh rõ định hướng cải cách môi trường đầu tư của Việt Nam theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm và ưu tiên thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Cơ chế "Green Channel" cùng với các chính sách ưu đãi mới sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các dự án trong lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo và sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, khi rào cản về thủ tục được cắt giảm, trách nhiệm tuân thủ của nhà đầu tư trong giai đoạn triển khai và vận hành dự án cũng trở nên quan trọng hơn. Do đó, việc chuẩn bị hồ sơ đầu tư, xây dựng quy trình quản trị tuân thủ và đánh giá điều kiện hưởng ưu đãi ngay từ giai đoạn lập dự án sẽ là yếu tố quyết định để tận dụng hiệu quả các chính sách mới và hạn chế rủi ro pháp lý trong dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

 Những thay đổi quan trọng về thủ tục đầu tư và ưu đãi đầu tư tại Việt Nam?

Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Đầu tư 2025. Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ký và thay thế Nghị định 31/2021/NĐ-CP, tạo nên khung pháp lý mới đối với hoạt động đầu tư tại Việt Nam, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).